ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః | ॐ प्रद्युम्नाय नमः | OM Pradyumnāya namaḥ
ద్యుమ్నం ప్రకృష్టం ద్రవిణం యస్య ప్రద్యుమ్న ఏవ సః ।
చతుర్వ్యూహేష్వన్యతమ ఇతి వా సతథోచ్యతే ॥
ఉత్తమమైన ద్యుమ్నము అనగా శుద్ధజ్ఞానరూపమగు ధనము ఈతనికి కలదుగనుక ప్రద్యుమ్నః. లేదా 'చతుర్వ్యూహ' (138. చతుర్వ్యూహః, चतुर्व्यूहः, Caturvyūhaḥ) నామము నందు ప్రస్తావించబడిన నాలుగు వ్యూహములలో ప్రద్యుమ్న వ్యూహము కూడ ఈతనే.
:: శ్రీ మహాభారతే శాన్తిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకోనచత్వారింశదధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః ::
న చ జీవం వినా బ్రహ్మన్ వాయవశ్చేష్టయన్తుత ।
స జీవః పరిసంఖ్యాతహ్ శేషః సంకర్షణః ప్రభుః ॥ 36 ॥
తస్మాత్ సనత్కుమారత్వం యోఽలభత్ స్వేన కర్మణా ।
సస్మింశ్చ సర్వభూతాని ప్రలయం యాన్తి సంక్షయమ్ ॥ 37 ॥
స మనః సర్వభూతానాం ప్రద్యుమ్నః పరిపఠ్యేతే ।
జీవము లేక ప్రాణవాయువు వ్యాపారము అనగా చేష్ట చేయలేదు. అట్టి జీవమే శేషుడు లేదా భగవాన్ సంకర్షణుడుగా చెప్పబడుచున్నాడు. అట్టి సంకర్షణుడు లేదా జీవునినుండి ఉత్పన్నమై, తన కర్మల (ధ్యాన పూజాదులు) ద్వారా సనత్కుమారత్వమును అనగా జీవన్ముక్తిని పొందుతున్నది. అట్టి ఏ సనత్కుమారత్వమున సమస్త ప్రాణికోటియును లయ, క్షయములను పొందుచున్నవో, అట్టి సంపూర్ణ భూతముల మనమే 'ప్రద్యుమ్న' గా చెప్పబడుచున్నది.
:: శ్రీ మహాభారతే శాన్తిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకోనచత్వారింశదధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః ::
న చ జీవం వినా బ్రహ్మన్ వాయవశ్చేష్టయన్తుత ।
స జీవః పరిసంఖ్యాతహ్ శేషః సంకర్షణః ప్రభుః ॥ 36 ॥
తస్మాత్ సనత్కుమారత్వం యోఽలభత్ స్వేన కర్మణా ।
సస్మింశ్చ సర్వభూతాని ప్రలయం యాన్తి సంక్షయమ్ ॥ 37 ॥
స మనః సర్వభూతానాం ప్రద్యుమ్నః పరిపఠ్యేతే ।
జీవము లేక ప్రాణవాయువు వ్యాపారము అనగా చేష్ట చేయలేదు. అట్టి జీవమే శేషుడు లేదా భగవాన్ సంకర్షణుడుగా చెప్పబడుచున్నాడు. అట్టి సంకర్షణుడు లేదా జీవునినుండి ఉత్పన్నమై, తన కర్మల (ధ్యాన పూజాదులు) ద్వారా సనత్కుమారత్వమును అనగా జీవన్ముక్తిని పొందుతున్నది. అట్టి ఏ సనత్కుమారత్వమున సమస్త ప్రాణికోటియును లయ, క్షయములను పొందుచున్నవో, అట్టి సంపూర్ణ భూతముల మనమే 'ప్రద్యుమ్న' గా చెప్పబడుచున్నది.
द्युम्नं प्रकृष्टं द्रविणं यस्य प्रद्युम्न एव सः ।
चतुर्व्यूहेष्वन्यतम इति वा सतथोच्यते ॥
Dyumnaṃ prakr̥ṣṭaṃ draviṇaṃ yasya pradyumna eva saḥ,
Caturvyūheṣvanyatama iti vā satathocyate.
He who has infinite wealth. Or since being one of the four vyuhas (138. చతుర్వ్యూహః, चतुर्व्यूहः, Caturvyūhaḥ), Pradyumna is also the Lord Himself.
:: श्री महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि एकोनचत्वारिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः ::
न च जीवं विना ब्रह्मन् वायवश्चेष्टयन्तुत ।
स जीवः परिसङ्ख्यातह् शेषः सङ्कर्षणः प्रभुः ॥ ३६ ॥
तस्मात् सनत्कुमारत्वं योऽलभत् स्वेन कर्मणा ।
सस्मिंश्च सर्वभूतानि प्रलयं यान्ति संक्षयम् ॥ ३७ ॥
स मनः सर्वभूतानां प्रद्युम्नः परिपठ्येते ।
Śrī Mahābhārata - Book XII, Chapter 339
Na ca jīvaṃ vinā brahman vāyavaśceṣṭayantuta,
Sa jīvaḥ parisaṃkhyātah śeṣaḥ saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ. 36.
Tasmāt sanatkumāratvaṃ yo’labhat svena karmaṇā,
Sasmiṃśca sarvabhūtāni pralayaṃ yānti saṃkṣayam. 37.
Sa manaḥ sarvabhūtānāṃ pradyumnaḥ paripaṭhyete,
Without, again, the entrance of Jīva into the body, the mind dwelling within it cannot cause it to move and act. He that enters the body is possessed of great puissance and is called Jīva. He is known also by other names, viz., Śeṣa and Sankarṣana. He that takes his rise, from that Sankarṣana, by his own acts, Sanatkumāra, and in whom all creatures merge when the universal dissolution comes, is the Mind of all creatures and is called by the name of Pradyumna.
:: श्री महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि एकोनचत्वारिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः ::
न च जीवं विना ब्रह्मन् वायवश्चेष्टयन्तुत ।
स जीवः परिसङ्ख्यातह् शेषः सङ्कर्षणः प्रभुः ॥ ३६ ॥
तस्मात् सनत्कुमारत्वं योऽलभत् स्वेन कर्मणा ।
सस्मिंश्च सर्वभूतानि प्रलयं यान्ति संक्षयम् ॥ ३७ ॥
स मनः सर्वभूतानां प्रद्युम्नः परिपठ्येते ।
Śrī Mahābhārata - Book XII, Chapter 339
Na ca jīvaṃ vinā brahman vāyavaśceṣṭayantuta,
Sa jīvaḥ parisaṃkhyātah śeṣaḥ saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ. 36.
Tasmāt sanatkumāratvaṃ yo’labhat svena karmaṇā,
Sasmiṃśca sarvabhūtāni pralayaṃ yānti saṃkṣayam. 37.
Sa manaḥ sarvabhūtānāṃ pradyumnaḥ paripaṭhyete,
Without, again, the entrance of Jīva into the body, the mind dwelling within it cannot cause it to move and act. He that enters the body is possessed of great puissance and is called Jīva. He is known also by other names, viz., Śeṣa and Sankarṣana. He that takes his rise, from that Sankarṣana, by his own acts, Sanatkumāra, and in whom all creatures merge when the universal dissolution comes, is the Mind of all creatures and is called by the name of Pradyumna.
| अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः । |
| अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ ६८ ॥ |
| అర్చిష్మానర్చితః కుమ్భో విశుద్ధాత్మా విశోధనః । |
| అనిరుద్ధోఽప్రతిరథః ప్రద్యుమ్నోఽమితవిక్రమః ॥ 68 ॥ |
| Arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ, |
| Aniruddho’pratirathaḥ pradyumno’mitavikramaḥ ॥ 68 ॥ |
