382. గహనః, गहनः, Gahanaḥ

ఓం గహనాయ నమః | ॐ गहनाय नमः | OM Gahanāya namaḥ

గహనః, गहनः, Gahanaḥ

తస్య స్వరూపం సామర్థ్యం చేష్టితం వా న శక్యతే ।
జ్ఞాతు మిత్యేవ గహన ఇతి విద్వద్భిరీర్యతే ॥

ఈతని స్వరూపముగానీ, సామర్థ్యముగానీ, చేష్టితము అనగా చేయు పనిగానీ ఇట్టిది అని ఎరుగుట శక్యము కాదు. కావున గహనమగువాడు అని చెప్పబడును.

:: పోతన భాగవతము అష్ఠమ స్కంధము ::
క. అద్భుత వర్తనుఁడగు హరి, సద్భావితమైన విమలచరితము విను వాఁ
    డుద్భట విక్రముఁడై తుది, నుద్భాసితలీలఁ బొందు నుత్తమ గతులన్‍. (688)

అత్యద్భుతమైన లీలలతో కూడిన విష్ణువును గురించి తెలిపే పుణ్యచరిత్రను వినేవాడు గొప్ప భాగ్యవంతుడవుతాడు. చివరికి ప్రకాశించే ప్రభావంతో దివ్య సుఖాలు పొందుతాడు.

---

Tasya svarūpaṃ sāmarthyaṃ ceṣṭitaṃ vā na śakyate,
Jñātu mityeva gahana iti vidvadbhirīryate.

तस्य स्वरूपं सामर्थ्यं चेष्टितं वा न शक्यते ।
ज्ञातु मित्येव गहन इति विद्वद्भिरीर्यते ॥

It is not possible to know His form, capacity or actions. So, He is Gahanaḥ i.e., inscrutable.

Śrīmad Bhāgavata - Canto 2, Chapter 4
Nūnaṃ bhagavato brahmanhareradbhutakarmaṇaḥ,
Durvibhāvyamivābhāti kavibhiścāpi ceṣṭitam. 8.

:: श्रीमद्भागवते द्वितीयस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ::
नूनं भगवतो ब्रह्मन्हरेरद्भुतकर्मणः ।
दुर्विभाव्यमिवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम् ॥ ८ ॥

O learned brāhmaṇa, the activities of the Lord are all wonderful, and they appear inconceivable because even great endeavors by many learned scholars have still proved insufficient for understanding them.

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।

కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ ౪౧ ॥

Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ ।

Karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ॥ 41 ॥

381. వికర్తా, विकर्ता, Vikartā

ఓం వికర్త్రే నమః | ॐ विकर्त्रे नमः | OM Vikartre namaḥ

విచిత్రం భువనం యేన క్రియతే మాయయా సదా ।
స ఏవ భగవాన్ విష్ణుర్వికర్తేతి సమీర్యతే ॥

ఈతనిచే విచిత్రమూ, బహువిధమే అగు ప్రపంచము నిర్మించబడుచున్నది. వివిధ రూపమగు భువనమును నిర్మించునుగనుక విష్ణు భగవానునికి వికర్తా అను నామము.

---

Vicitraṃ bhuvanaṃ yena kriyate māyayā sadā,
Sa eva bhagavān viṣṇurvikarteti samīryate.

विचित्रं भुवनं येन क्रियते मायया सदा ।
स एव भगवान् विष्णुर्विकर्तेति समीर्यते ॥

The creator of the varied universe. He, Lord Viṣṇu Himself makes this vicitram or unique universe.

Śrīmad Bhāgavata Canto 7, Chapter 9
Tvamvā idaṃ sadasadīśa bhavāṃstato’nyo
     Māyā yadātmaparabuddhiriyaṃ hyapārthā,
Yadyasya janma nidhanaṃ sthitirīkṣaṇaṃ ca
     Tadvaitadeva vasukālavadaṣṭitarvoḥ. 31.

:: श्रीमद्भागवते सप्तमस्कन्धे नवमोऽध्यायः ::
त्वम्वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो
     माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।
यद्यस्य जन्म निधनं स्थितिरीक्षणं च
     तद्वैतदेव वसुकालवदष्टितर्वोः ॥ ३१ ॥

My dear Lord, the entire cosmic creation is caused by You and the cosmic manifestation is an effect of Your energy. Although the entire cosmos is but You alone, You keep Yourself aloof from it. The conception of "mine and yours," is certainly a type of illusion because everything is an emanation from You and is therefore not different from You. Indeed, the cosmic manifestation is non-different from You, and the annihilation is also caused by You. This relationship between Your Lordship and the cosmos is illustrated by the example of the seed and the tree, or the subtle cause and the gross manifestation.

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।

కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ ౪౧ ॥

Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ ।

Karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ॥ 41 ॥

380. కర్తా, कर्ता, Kartā

ఓం కర్త్రే నమః | ॐ कर्त्रे नमः | OM Kartre namaḥ

కర్తా, कर्ता, Kartā

కర్తా స్వతంత్ర ఇతి స మహావిష్ణుః స్మృతో బుధైః కార్యసిద్ధి విషయమున స్వతంత్రుడు గావున ఆ మహావిష్ణునికి కర్తా అని నామము.

:: పోతన భాగవతము - దశమ స్కంధము, పూర్వభాగము, శ్రీకృష్ణావతార ఘట్టము ::

సీ.	గుణము వికారంబుఁ గోరికయును లేని నీవలన జగంబు నెఱి జనించుఁ,
	బ్రబ్బు, లేదగు; నంచుఁ బలుకుట దప్పుగా దీశుండవై బ్రహ్మ మీవ యైన
	నినుఁ గొల్చు గుణములు నీ యానతులు సేయ, భటులు శౌర్యంబులు పతికి వచ్చు
	పగిది నీ గుణముల బాగులు నీ వని తోఁచును నీమాయతోడఁ గూడి
ఆ.	నీవు రక్త ధవళ నీల వర్ణంబుల, జగము సేయఁ గావ సమయఁ జూడఁ
	దనరు, దట్లు నేఁడు దైత్యుల దండింపఁ, బృథివిఁ గావ నవతరించి తీశ! (123)

నీ వలన జగత్తు అంతా జన్మిస్తుంది. అయితే ఆ జగత్తుకి అవసరమైన త్రిగుణాలు గాని, వాని మార్పులు గాని నీకు లేవు. సృష్టి చేయాలనే కోరికకూడా నీకు లేదు. నీ వల్లనే పుట్టిన జగత్తు నీవలననే వృద్ధిపొంది నీయందే లయమవుతుంది అనడం పొరబాటు కాదు. సర్వాతీతుడవై బ్రహ్మము అయిన నీవు తమ ప్రభువు వని త్రిగుణాలు నీ ఆజ్ఞను పరిపాలిస్తాయి. లోకంలో భటుల శౌర్యం ప్రభువు శౌర్యంగా ప్రసిద్ధి కెక్కుతుంది. అలాగే నీ మాయతో కూడి గుణాలూ, వాటి గొప్పతనమూ నీవిగా కన్పిస్తుంటాయి. నీవు ఎర్రని రంగుతోకూడి ఉన్నప్పుడు రజోగుణ రూపుడవై సృష్టి చేస్తావు. తెల్లని రంగుతోకూడి ఉన్నపుడు సత్త్వగుణ రూపుడవై సృష్టిని రక్షిస్తావు. నల్లని రంగుతోకూడి ఉన్నపుడు తమోగుణ రూపుడవై, సృష్టినంతటినీ లయం చేస్తావు. ఇవన్నీ నీవు ధరించే పాత్రలు. అలాగే నేడుకూడా దైత్యులను దండించడానికి భూమిపై మానవుడుగా అవతరించావు. అయినా నీవు మాకు ప్రభుడవే!

---

Kartā svataṃtra iti sa mahāviṣṇuḥ smr̥to budhaiḥ / कर्ता स्वतंत्र इति स महाविष्णुः स्मृतो बुधैः Since Lord Mahā Viṣṇu is free and is therefore one's own master, He is Kartā.

Śrīmad Bhāgavata - Canto 10, Chapter 3
Tvattō’sya janmasthitisaṃyamānvibhō
     Vadantyanīhādaguṇādavikriyāt,
Tvayīśvarē brahmaṇi nō virudhyatē 
     Tvadāśryatvādupacaryatē guṇaiḥ. 19.

:: श्रीमद्भागवते दशमस्कन्धे पूर्वार्धे तृतीयोऽद्यायः ::
त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान्विभो
     वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।
त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते 
     त्वदाश्र्यत्वादुपचर्यते गुणैः ॥ १९ ॥

O my Lord, learned Vedic scholars conclude that the creation, maintenance and annihilation of the entire cosmic manifestation are performed by You, who are free from endeavor, unaffected by the modes of material nature, and changeless in Your spiritual situation. There are no contradictions in You, who is the Parabrahman. Because the three modes of material nature -- sattva, rajas and tamas -- are under Your control, everything takes place automatically.

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।

కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ ౪౧ ॥

Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ ।

Karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ॥ 41 ॥

379. కారణమ్, कारणम्, Kāraṇam

ఓం కారణాయ నమః | ॐ कारणाय नमः | OM Kāraṇāya namaḥ

కారణమ్, कारणम्, Kāraṇam

ఉపాదానం నిమిత్తం చ జగతః కారణమ్ స్మృతమ్ ।
తదేవేతి మహద్బ్రహ్మ కారణం పరికీర్త్యతే ॥

లోగడ చెప్పినట్లు జగదుద్పత్తికి ఉపాదాన కారణమును, నిమిత్త కారణమును పరమాత్ముడే గనుక 'కారణమ్‍'

:: పోతన భాగవతము - తృతీయ స్కంధము ::

సీ.	ఆద్యంతశూన్యంబు నవ్యయంబై తగు తత్త్వ మింతకు నుపాదాన మగుట
	గుణవిషయములు గైకొని కాలమును మహదాది భూతములు ద న్నాశ్రయింప
	గాలానురూపంబుఁ గైకొని యీశుండు దన లీలకై తనుఁ దా సృజించెఁ
	గరమొప్ప నఖిలలోకములందుఁ దా నుండుఁ దనలోన నఖిలంబుఁ దనరుచుండుఁ
తే.	గాన విశ్వమ్మునకుఁ గార్యకారణములు దాన; య మ్మహాపురుషుని తనువు వలనఁ
	బాసి విశ్వంబై వెలియై ప్రభాస మొందె, మానితాచార! యీ వర్తమాన సృష్టి. (342)

మొదలు తుద లేనిది, తరిగిపోనిదీ ఐన తత్త్వమే ఈ సృష్టికంతటికీ ప్రధాన కారణం. అందువల్ల గుణాలూ, ఇంద్రియార్థాలూ, మహత్తూ, పంచభూతాలు తన్ను ఆశ్రయించగా, ఈశ్వరుడు కాలానికి అనురూపమైన రూపం ధరించినవాడై వినోదానికై తనను తాను సృష్టించుకొన్నాడు. ఈ విధంగా సృష్టించిన సమస్తలోకాలందూ ఈశ్వరుడుంటాడు. ఆ యీశ్వరునియందు సమస్త లోకాలూ ప్రకాశిస్తూ ఉంటాయి. కాబట్టి విశ్వానికి కార్యమూ, కారణమూ రెండూ తానే. ఆ పరమపురుషుని శరీరం నుండి విడివడి ఈ విశ్వం విరాజిల్లుతున్నది. ఈ విధంగా వర్తమాన సృష్టి ఏర్పడింది.

---

Upādānaṃ nimittaṃ ca jagataḥ kāraṇam smr̥tam,
Tadeveti mahadbrahma kāraṇaṃ parikīrtyate.

उपादानं निमित्तं च जगतः कारणम् स्मृतम् ।
तदेवेति महद्ब्रह्म कारणं परिकीर्त्यते ॥

Since He is both the material and the instrumental cause, He is Kāraṇam.

Śrīmad Bhāgavata - Canto 3, Chapter 11
Tadāhurakṣaraṃ brahma sarvakāraṇakāraṇam,
Viṣṇordhāma paraṃ sākṣātpuruṣasya mahātmanaḥ. 41.

:: श्रीमद्भागवते तृतीयस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ::
तदाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।
विष्णोर्धाम परं साक्षात्पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥

The Supreme Brahma, is therefore said to be the original cause of all causes. Thus the spiritual abode of Viṣṇu is eternal without a doubt, and it is also the abode of Mahā-Viṣṇu, the origin of all manifestations.

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।

కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ ౪౧ ॥

Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ ।

Karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ॥ 41 ॥

378. కరణమ్, करणम्, Karaṇam

ఓం కరణాయ నమః | ॐ करणाय नमः | OM Karaṇāya namaḥ

కరణం జగదుత్పత్తౌ యత్సాధకతమం స్మృతమ్ ।
తద్బ్రహ్మ కరణం ప్రోక్తం వేదవిద్యావిశారదైః ॥

సాధకతమమగుదానిని అనగా కార్య సాధకములగువానిలో అతి ప్రధానమగుదానిని 'కారణమ్‍' అందురు. ఈ విష్ణు పరమాత్మ జగదుద్పత్తి విషయమున 'సాధకతమ' తత్త్వము గదా!

---

करणं जगदुत्पत्तौ यत्साधकतमं स्मृतम् ।
तद्ब्रह्म करणं प्रोक्तं वेदविद्याविशारदैः ॥

Karaṇaṃ jagadutpattau yatsādhakatamaṃ smr̥tam,
Tadbrahma karaṇaṃ proktaṃ vedavidyāviśāradaiḥ.

The most extraordinary cause for the origination of the world. Since Lord Viṣṇu is the most important factor in the generation of this universe, He is Karaṇam.

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।

కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ ౪౧ ॥

Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ ।

Karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ॥ 41 ॥